Yarim ton va butun ton
Pianinoda yonma-yon ikki klavish orasidagi eng kichik masofa yarim ton deyiladi. C dan C♯ ga o‘tish — yarim ton. C dan D ga o‘tish ikkita yarim ton, ya’ni butun ton. E–F va B–C orasida qora klavish yo‘q: ular ham yarim ton masofada.
Interval — ikki tovush orasidagi masofa
C–D sekunda, C–E tersiya, C–G kvinta deb ataladi. Nomdagi bosqich sonini harfli nota nomlari bilan, interval sifatini esa yarim tonlar soni bilan aniqlaymiz. C–E to‘rtta yarim tonli katta tersiya; C–E♭ uchta yarim tonli kichik tersiya.
Major va minor uch tovushlik
C major akkordi C–E–G notalaridan tuziladi. Pastdan hisoblaganda katta tersiya va kichik tersiya keladi: 4 + 3 yarim ton. C minor esa C–E♭–G: 3 + 4 yarim ton. O‘rtadagi bitta nota o‘zgarishi rangni qanday almashtirishini tinglang.
Akkord aylanishi
C–E–G notalarini E–G–C yoki G–C–E qilib joylashtirsangiz ham C major akkordi saqlanadi. Bu akkordning aylanishlari. Tovushlar tartibini o‘zgartirish qo‘lni keyingi akkordga yaqinlashtirishi va ovozlar harakatini ravonroq qilishi mumkin.
Puls va ritm bir narsa emas
Puls — ichki bir marom, ritm esa shu marom ichidagi tovush va pauzalar naqshi. To‘rt zarb sanab, har zarbda bitta tovush chaling; keyin pulsni o‘zgartirmasdan bir zarbni ikkita teng tovushga bo‘ling. Davomiyliklar o‘zgarsa ham tayanch puls davom etadi.
Nazariyani kompozitsiyaga ulang
O‘rganayotgan asaringizda bas qaysi tovushga o‘tishini va melodiya qaysi notada tinishini kuzating. Bir xil akkord yoki interval takrorlansa, uni alohida hodisa sifatida taniysiz. Barcha tovushlarga birdan nom topish shart emas: bitta tushunchani aniq eshitishdan boshlang.